Çok dilli SEO: dil sürümü kurmadan önce bilmeniz gerekenler

Çok dilli SEO, her dil sürümünün o dili konuşan kişiye ulaşması için yapılan işlerdir. Doğru adres, doğru çeviri ve doğru işaret gerekir. Üç karar önce gelir: adres yapısı, çevirinin kapsamı ve sürümlerin Google'a nasıl tanıtılacağı. Bu yazıda her birini Google'ın belgelerine dayanarak anlatıyoruz. Yalnız hreflang etiketini merak ediyorsanız hreflang nedir yazımıza bakın.

Çok dilli site için hangi adres yapısını seçmelisiniz?

Google, çok bölgeli ve çok dilli siteler rehberinde üç yapıyı karşılaştırıyor. Bunlar ülke alan adı (example.de), alt alan adı (de.example.com) ve alt dizin (example.com/de/). URL parametresini (site.com?loc=de) ise önermiyor. Karşılaştırmada hiçbir yapının sıralamada üstün olduğu yazmıyor. Farklar kurulum, bakım ve hedefleme tarafında.

Tabloyu şöyle okuyabilirsiniz: tek bir ülkeyi net hedefleyecekseniz ve bütçeniz varsa ülke alan adı mantıklı. Aynı sunucuda az bakımla birkaç dil yayınlayacaksanız alt dizin yeter. Dil sürümü aynı sitede de ayrı alan adında da kurulabilir. Kararı hedef ülkeye, alan adınıza ve içeriğin ne kadar farklılaşacağına bağlayın. Adreste o dilin kelimelerini kullanmanın sakıncası yok, Google da böyle söylüyor.

Çeviri ile yerelleştirme arasındaki fark nedir?

Çeviri metni başka dile aktarır. Yerelleştirme ise sayfayı o dili konuşan kişinin aradığı ve kullandığı biçime getirir. Google'ın belgelerinde bu fark üç yerde görünür.

• Yalnız menü ve alt bilgi çevrilip ana içerik tek dilde kalırsa Google bunu kötü kullanıcı deneyimi sayıyor. Yerelleştirilmiş sürümler belgesine göre ana içeriği çevrilmeyen sürümler kopya olarak değerlendirilir. Tam çevrilmiş sayfalar kopya sayılmaz.
• Bir sayfada içerik ve gezinti tek dilde olmalı. Google sayfanın dilini hreflang'den ya da lang özniteliğinden değil, görünen içerikten anlıyor. İki dili yan yana veren çeviriden de kaçınmanızı istiyor.
• Yerel adres, telefon numarası, para birimi, dil ve yerel bağlantılar Google'ın hedef kitle sinyalleri arasında sayılıyor.

Anahtar kelime tarafını belge ayrıca anlatmıyor ama mantığı basit. Sözlükteki karşılık ile insanların arama kutusuna yazdığı ifade aynı olmayabilir. Bu yüzden her dilde hedef pazarın arama ifadelerini ayrıca araştırın.

Yerelleştirme kelimeyle bitmiyor. Ölçü birimi (cm ya da inç), para birimi ve tarih biçimi ülkeye göre değişir. Telefon numarası ülke koduyla yazılır. Biz telefon ve adres biçimini hedef ülkeye göre gösteriyoruz. Sayfa başlığını ve meta açıklamayı da o dilde yazın, çünkü arama sonucunda önce onlar görünür. Çeviri taslaklarını o dilde terim, birim ve kalıp denetiminden geçiriyoruz. İngilizce sitede Türkçe kelime kalıp kalmadığını da bütün sayfalarda tarıyoruz.

Aynı dil, farklı ülke: ayrı sayfa gerekir mi?

Gerekebilir ama her zaman değil. Google, aynı dilde bölgeye göre küçük farklar taşıyan sürümleri de hreflang kapsamında sayıyor. Örneğin ABD, İngiltere ve İrlanda için ayrı İngilizce sayfaları veriyor. Fark gerçekten varsa ayrı sürüm anlamlı. İngiltere'de "pavement" denen şeye ABD'de "sidewalk" deniyor. Ölçü ve para birimi de değişiyor.

İspanyolca, Portekizce ve Fransızca için de aynı mantık geçerli. Dil koduna bölge kodu eklenir: es-ES ile es-MX, pt-PT ile pt-BR, fr-FR ile fr-CA. Her çiftte ayrı sürüm gerekip gerekmediğine o pazarın arama sonuçlarına bakarak karar verin.

Portekizce Wikipedia maddesi örneğin "motores de busca" ve "mecanismos de busca" biçimlerini birlikte kullanıyor. Madde hangisinin hangi ülkede yaygın olduğunu söylemiyor, bunu hedef ülkede kendiniz doğrulayın. Fark yoksa tek sürüm yeter. Aynı metni üç ülke kodu altında kopyalamak size iş çıkarır, ziyaretçiye bir şey katmaz.

SEO ve arama terimleri diğer dillerde nasıl yazılır?

Aynı kavrama her dil kendi adını veriyor, bazı dillerde birden fazla ad da var. Aşağıdaki tablo, sekiz dilin Wikipedia maddesindeki ilk cümlede geçen adları gösteriyor. Hangi ifadenin pazarda daha çok arandığını bu tablo söylemez, çünkü Wikipedia arama hacmi vermez. Hacim için o dilde ve o ülkede arama verisine bakın.

Tablodan çıkan sonuç şu: "SEO" kısaltmasını bütün dillere taşıyıp işi bitmiş saymayın. Bir pazarda kısaltma, başka bir pazarda yerel ad öne çıkabilir. Hangisinin çıktığını varsayım değil, o ülkedeki arama verisi söyler. Tablodaki ifadeler örnektir. Kendi sektörünüzün terimlerini kelimesi kelimesine çevirmek yerine her dilde ayrıca araştırın.

Sağdan sola yazılan dillerde neye dikkat edilir?

Arapça, İbranice ve Farsça sağdan sola yazılır. W3C'nin yönergesine göre sayfanın tamamı sağdan sola ise html etiketine dir="rtl" eklenir. Dil ise ayrıca lang ile bildirilir, çünkü biri ötekinin yerine geçmez. Arapça bir sayfada lang="ar" ile dir="rtl" birlikte bulunur.

• Yerleşim aynalanır. W3C'ye göre stil dosyası doğru yazılırsa CSS yerleşimi kendiliğinden aynalar. Bunun için sol ve sağ yerine başlangıç ve bitiş değerlerini kullanmak gerekiyor. Yönü CSS ile değil işaretlemeyle verin.
• Yazı tipinin Arapça harfleri içerdiğini kontrol edin. İçermiyorsa tarayıcı yedek yazı tipine düşer ve sayfa tutarsız görünür. Bu belgeden gelen bir kural değil, mantık.
• Rakam biçimini yerel okurla netleştirin. Batı rakamı (123) ile Arap-Hint rakamı (١٢٣) farklı yazılır. Hangisinin pazarınıza uyduğunu hedef ülkeden biri söylesin. W3C, rakamların tek başına yön taşımadığını ve satır yerleşiminin buna göre değiştiğini not ediyor.
• Karışık yönlü metni ekranda okuyun. Arapça cümlenin içinde Latin harfli bir marka adı ya da sayı geçerse yön karışabilir. W3C satır içi yön işaretlemesi için ayrı bir makale hazırlamış.

Aksanlı harfler ve yerel karakterler adreste nasıl durur?

Google adreste hedef kitlenin dilinden kelime kullanmanızı, gerekiyorsa çevriyazılı kelimeleri de kullanabileceğinizi söylüyor. ASCII dışındaki karakterlerin yüzde kodlamayla yazılmasını istiyor. URL yapısı belgesindeki örnekler arasında Arapça, Çince ve Almanca ü harfi var. Yani é, ñ, ü ya da Japonca karakterli bir adres Google için engel değil.

• Yerel karakter mi çevriyazı mı sorusunun tek doğru cevabı yok. Yüzde kodlu adres paylaşırken uzun görünür. Bu belgede yazmıyor, mantık yürütmesi. İkisinden birini seçin ve bütün sayfalarda aynı tutun. Adresi sonradan değiştirirseniz eskisine 301 yönlendirme gerekir.
• Aksanı başlıkta ve metinde koruyun. Harfi aksansız yazmak bazı dillerde kelimeyi değiştirir: Almancada "schön" güzel, "schon" ise zaten demektir.
• Çince ve Japoncada sözcükler arasında boşluk yoktur. Anahtar kelimeyi sözcük sözcük çevirmek yerine ifade olarak araştırın ve çeviriyi o dili okuyan biri kontrol etsin.

Yabancı kelimeleri sayfada nasıl işaretlersiniz?

Türkçe sayfada Fransızca ya da Arapça bir ifade geçiyorsa onu çevreleyen öğeye lang özniteliği verin. W3C bunu öneriyor: sayfa başka dilde içerik taşıyorsa o içeriği saran öğeye dil özniteliği eklenir. Amaç, içeriğin farklı biçimlendirilebilmesi ya da işlenebilmesi. Sayfanın ana dili için de html etiketine lang verilir.

Google sayfanın dilini bu özniteliklerden değil, görünen içerikten anlıyor. Bu işaret aramadan çok okuyucu içindir: yazı tipi ya da ekran okuyucu gibi araçlar ifadeyi doğru dille işleyebilir. Editörünüzün HTML süzgeci bu özniteliği silebilir. Yayından sonra sayfa kaynağında kontrol edin.

Makine çevirisiyle yüzlerce sayfa açmak sorun olur mu?

Çeviri tek başına sorun değil. Sorun, kullanıcıya yararı düşünülmeden ölçekte üretilen sayfalar. Google spam politikalarında ölçekli içerik istismarını, sıralamayı etkilemek için çok sayıda sayfa üretip kullanıcıya yardım etmemek olarak tanımlıyor. Eş anlamlıya çevirme ve çeviri gibi otomatik dönüşümler de bu örnekler arasında geçiyor.

Yönetim sisteminden bir dil sürümünü tek seferde çıkarmak kolay. Yayınlamadan önce her sayfayı o dilde okumak gerekir. Neye baktığımızı yayından önce içerik kontrolü yazımızda anlattık.

Dil sürümlerini Google'a nasıl tanıtırsınız?

Dil sürümlerini hreflang ile birbirine bağlarsınız. Her sürüm kendisini ve diğer bütün sürümleri göstermeli. İki sayfa birbirini göstermezse Google etiketleri yok sayıyor. Etiketi sayfa başlığında, HTTP başlığında ya da site haritasında verebilirsiniz. Google üçünü eşdeğer sayıyor. Dil kodları, x-default ve ayrı alan adındaki sürümler gibi ayrıntıları hreflang yazımızda anlattık. Burada üç noktayı ekliyoruz.

• Aynı içerik bölgeye göre farklı adreslerde duruyorsa Google rel="canonical" ile hreflang'in birlikte kullanılmasını söylüyor. Kurulumlarımızda her dil sürümünün canonical etiketi kendi adresini gösteriyor.
• Bütün dil sürümlerinin canonical etiketini ana dildeki sayfaya vermeyin. Bu Google'ın yazdığı bir kural değil, mantık yürütmesi. Canonical "asıl sayfa şudur" der. Buna karşılık hreflang "bu da ayrı bir sürüm" der. İki sinyal birbirine ters düşer.
• Site haritasında bunu yaparsanız her sürüm için ayrı bir url girdisi açın. Google, her girdinin kendisi dahil bütün alternatifleri listelemesini istiyor. Alternatifler her girdide xhtml:link öğeleriyle yazılır.
• Bütün sürümleri karşılıklı bağlamak zorlaşırsa Google, yeni dil sayfalarını ana dil sürümüyle iki yönlü bağlamayı öneriyor.
• Yönetim sistemimiz çevirisi yayında olmayan bir sürümü hreflang'e eklemiyor. Boş bir sürüm ziyaretçiyi içeriği olmayan bir sayfaya gönderirdi.
• Çevirisi olmayan sayfada dil değiştirici ne yapmalı? Belge bunu anlatmıyor. Mantığa göre dil değiştirici ziyaretçiyi var olmayan bir sayfaya değil, o dilde gerçekten yayında olan en yakın sayfaya götürmeli. Bu bağlantı hreflang'e girmemeli, çünkü hreflang yalnız gerçek çeviriyi gösterir. Sistemimiz dil değiştirici hedefini hreflang'den ayırıyor.

Ziyaretçiyi otomatik olarak kendi diline yönlendirmeli misiniz?

Hayır. Google kullanıcıları dil sürümleri arasında otomatik yönlendirmeyi önermiyor, içeriği IP adresine göre uyarlamayı da önermiyor. Tahmine dayalı yönlendirme ziyaretçinin ve arama motorunun diğer sürümleri görmesini engelleyebilir.

Buradaki ince nokta Googlebot'un kendisi. Google'ın yerele göre değişen sayfalar belgesine göre varsayılan Googlebot IP adresleri ABD merkezli görünür. İstekleriyle Accept-Language başlığı da göndermez. Sayfanız ülkeye ya da tarayıcı diline göre içerik değiştiriyorsa Googlebot hep aynı sürümü görebilir. Google bu durumda bütün dillerdeki içeriğinizi taramayabileceğini, dizine almayabileceğini ya da sıralamayabileceğini yazıyor. Önerisi her dil için ayrı adres kullanmak ve bunları hreflang ile işaretlemek. Robots kurallarının da her dil sürümünde aynı olmasını istiyor.

"Don't use IP analysis to adapt your content." Google Search Central. Türkçesi: "İçeriği uyarlamak için IP analizi kullanmayın."

Çözüm basit: sayfalara diğer dil sürümlerine giden bağlantılar koyun ve seçimi ziyaretçiye bırakın. Google bölge ya da dil seçici eklemeyi de öneriyor. Dil seçici sayfalarında en çok x-default işe yarıyor.

Dil sürümünü yayınlamadan önce neyi kontrol etmelisiniz?

Altı soruya "evet" diyebiliyorsanız sürüm yayına hazır:

1. Adres yapısını seçtiniz mi: ülke alan adı, alt alan adı ya da alt dizin?
2. Her sayfanın ana içeriği o dile tam çevrildi mi?
3. Bir sayfada içerik ve gezinti tek dilde mi?
4. Sürümler hreflang ile hem kendini hem karşısındakini gösteriyor mu?
5. Dil seçici var mı, ziyaretçi otomatik yönlendiriliyor mu?
6. Yayından sonra izleyeceğiniz yer belli mi?

Çok dilli sitenin sonuçlarını nasıl izlersiniz?

Search Console Performans raporunda Ülkeler sekmesi hedef ülkelerden gelen tıklama ve gösterimleri ayrı gösterir. Sayfalar sekmesinde dil klasörünün adresini filtreleyerek bir dil sürümünü ayrı izleyebilirsiniz. Yeni sürüm ilk günlerde yorumlanacak kadar veri biriktirmez. Bu yüzden eğilime haftalar boyunca bakın.

Bu işlerin hizmet olarak ayrıntısı uluslararası ve çok dilli SEO sayfamızda var. Hangi pazar için ayrı alan adı, hangisi için dil klasörü uygun diye düşünüyorsanız bize yazın.